कहिलेकाहीँ आफैँलाई प्रश्न गर्छु; “म किन लेख्छु?’’
यो प्रश्नको उत्तर एउटा वाक्यमा दिन सकिँदैन । लेखन मेरो जीवनमा कुनै योजनाबद्ध निर्णय होइन । मैले बाँचेको समाज, देखेको असमानता, भोगेको अभाव, भेटेका मानिस र मनमा उठेका प्रश्नहरूले विस्तारै मलाई लेखनतर्फ धकेलेको थियो । त्यसैले मेरो लेखनको सुरुआत कलमबाट होइन, प्रश्नबाट भयो ।
म गरिब परिवारमा जन्मिएँ । अभाव मेरो लागि किताबमा पढेको विषय थिएन, जीवनको अनुभूति थियो । पढ्ने इच्छा थियो, तर अवसर सहज थिएन । औपचारिक शिक्षाभन्दा स्वअध्ययन मेरो जीवनको महङ्खवपूर्ण माध्यम बन्यो । किताबहरू मेरा शिक्षक बने, अनुभवहरू मेरा पाठशालाको रुपमा स्थापित भए । पढ्दै जाँदा मैले एउटा कुरा बुझ्दै गएँ; हामीले सामान्य ठानेका धेरै कुरा वास्तवमा असामान्य रहेछन् ।
ईश्वरको प्रार्थना गर्दा गरिबीको कुरा किन ईश्वरले सुन्दैन–बुझ्दैन, समाजमा कोही जन्मकै आधारमा माथि र कोही तल किन हुन्छ ? श्रम गर्ने मानिस नै किन अपमानित हुन्छ ? गरिबीलाई मानिसको भाग्य किन भनिन्छ ? प्रश्न गर्नुपर्ने ठाउँमा किन कर्म, भाग्य र ईश्वरको कथा सुनाइन्छ ? महिलामाथि नियन्त्रणलाई संस्कार किन भनिन्छ ? छुवाछूतलाई धर्मको नाममा कसरी स्वीकार गरियो ? मानिसले निर्माण गरेका विभेदलाई मानिसकै नियति किन बनाइयो ?
यी प्रश्नहरूले मलाई पछ्याइरहे; त्यसपछि लेखन मेरो लागि अनुभूति व्यक्त गर्ने माध्यम मात्रै रहेन; समाजलाई बुझ्ने एउटा असामान्य माध्यम बन्यो ।
म कथा लेख्छु भने पात्रभित्रको मानिस खोज्न । कविता लेख्छु भने मौन आवाजलाई शब्द दिन । निबन्ध लेख्छु भने स्थापित मान्यतामाथि प्रश्न उठाउन । मेरो कलमले कुनै व्यक्ति वा समुदायलाई गाली गर्नुभन्दा बढी अन्धविश्वाससँग, विभेदसँग, शोषणसँग र प्रमाणबिना सत्य घोषित गरिएका धारणागत प्रवृत्तिसँग बहस गर्न खोज्छ ।
समयसँगै विज्ञान र तर्कप्रतिको मेरो रुचि अझ गहिरिँदै गयो । मैले बुझ्दै गएँ; प्रश्न गर्नु मानिसको कमजोरी होइन, ज्ञानको सुरुआत रहेछ । प्रमाण खोज्नु आस्थाको अपमान होइन, सत्यप्रतिको जिम्मेवारी रहेछ । कुनै कुरा पुरानो हुँदैमा सत्य हुँदैन र धेरै मानिसले मान्दैमा प्रमाणित हुँदैन ।
त्यसैले मेरो लेखनमा नास्तिकता, वैज्ञानिक चेतना र अन्धविश्वास विरोधी दृष्टिकोण स्वाभाविक रूपमा प्रकट हुन्छ । मेरो लागि नास्तिकता ईश्वरको अस्तित्व नमान्नु मात्र होइन; प्रमाणबिना कुनै दाबीलाई सत्य नस्वीकार्ने बौद्धिक अनुशासन पनि हो ।
