Monday, August 17, 2026

लघुकथा (अङ्क ३७ मा प्रकाशित)


दीनबन्धु ! मर्निङ वाकबाट फर्किन्दै अपार्टमेन्टको गेट खोलेर आफ्नो अपार्ट बिल्डिङ्ग अगाडि बढ्दै थियो । उसले देख्यो अपार्टमेन्ट अगाडि शबवाहनमा शब लोड गर्दै गरेको…। उसलाई खुल्दूली लाग्यो । र नजिक गएर एक जनालाई सोध्यो– “ए…भाई ! यो कसको शव हो ? हाम्रो अपार्टमेन्टमा को बितेछ ?”

“दोस्रो तल्लाको अपार्टमेन्टको गोविन्दलालकी धर्म पत्नी मालती ।” एक जनाले जवाफ दिए ।

“तपाईंहरू… को आफन्त हो ?”

“हैन हामी दाहसंस्कार समितिका स्वय्‌म सेवक । हाम्रो समितिबाट आफन्त कोही नभएका वा बेवारिसे लासको अन्तिमसंस्कार गर्ने काम गर्छ ।”

“अनि उहाँको यहाँ कोही हुनुहुन्न?”

“उहाँको अशक्त श्रीमान् बाहेक नेपालमा कोही आफन्त हुनुहुन्न ।”

“छोरा बुहारी, छोरी ज्वाइँ…?”

“उहाँहरू सबै विदेशमा । आउन भ्याउनु हुन्न ।”

“ओहो ! हामी कति विकसित भैसक्यौं । छरछिमेक परै जाओस एउटै बिल्डिङ्गका सह निवासी पनि चिन्दैनौं । छोरा–छोरीको कत्रो व्यस्तता । आमाको अन्त्येष्टिमा सहभागी हुन भ्याइन्न…।” यस्तै केके भुन्भुनाउदैँ । अपार्टमेन्टको लिफ्ट भएतिर अगाडि बढ्छ ।

नोट : एनोमि : समाजमा, व्यवहार र मूल्यको स्पष्टता हराउनु, सामाजिक नियमको विघटन हुनु र व्यक्तिहरूको जीवनमा दिशाहिन उत्पन्न हुनु हो ।

– नागर्जुन नपा. वडा नं. ४

.............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३७ मा प्रकाशित)


"यसरी पनि धर्म हुन्छ ?’’
“अनि कसरी हुन्छ त धर्म ?’’

“होइन मैले त भोकभोकै नबस, शरीर कमजोर होला, फेरि बिरामी परिएला भनेर पो सम्झाएको त तिमीलाई !’’ श्रीमान् श्रीमतीलाई सम्झाउँदै थिए ।

“होइन बुढाबुढीको के को गाँड कोराकोर हो यो भिनाजु ?’’ भन्दै सत्या भित्र पसिन ।

श्रीमतीले भनिन्, “हेर्न सत्या व्रत किन बस्नुपर्‍यो भनेर कराउनु हुन्छ मलाई ?’’

श्रीमान्‌ले प्रतिउत्तर दिए, “हेर न सत्या मैले त उनकै स्वास्थ्य बिग्रेला भनेर भनेको नि ! श्रावणको सोमबार, प्रत्येक एकादशी, त्यतिले पनि नपुगेर मङ्गलबार पनि व्रत बसेको छ, अनि भन्नु परेन त !’’

“झन आफ्नै श्रीमान्‌को लागि भनेर यत्रो कष्ट सहेर व्रत बस्छु, उल्टो किचकिच सहनु परेको छ ।’’ श्रीमतीले घुर्क्याइन् ।

“मेरो लागि भनेर चाहीँ व्रत बस्नु पर्दैन है ? अरु बाँकी तिम्रो इच्छा ! अब म केही भन्दिन । ल मलाई ढिला भयो अफिस हिडेँ ।“ भन्दै श्रीमान् बहिरिए । 

सत्याले सोधिन्, “ए मञ्जिला के तैँले तेरो श्रीमान्‌कै लागि भनेर व्रत बसेकी होस् त ? ल नढाँटी भन् त !’’
मञ्जिलाले जवाफ फर्काइन्, “बस्छन् श्रीमान्‌का लागि भनेर !’’
अनि अघि त बुढालाई तपाईंकै लागि बसेको भन्थिस् त ! सत्याले आश्चर्य व्यक्त गरिन् । 

“त्यति त भन्दिनै पर्‍यो नि ! यहाँ आफू मोटी भएर कात्रो पीर परेको छ व्रतकै बहानामा भएपनि शरीर पातलो बन्छु कि भनेर व्रत बसेकी नि ! फिगर बनाउन डाइटिङ् क्या डाइटिङ् !’’ मञ्जिला बोलिन् ।

– पनौती–४, काभ्रे हालः कपन, काठमाडौँ

...........................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३७ मा प्रकाशित)


गाउँमा नयाँ सडक बन्यो । उद्घाटनका दिन नेता, कर्मचारी र ठेकेदारले रिबन काटे । भाषणमा विकासको नारा घन्कियो । गाउँलेहरूले पनि अब चाहीँ विकासको लहर आउने भो भनेर विश्वास गर्दै ताली पिटिरहे । 

वर्षात् सुरु भयो । भारी वर्षा भयो । पानीले सडक बगाएको थिएन । तर खुइलिएको कालोपत्रे बालुवा देखिएको थियो ।

एउटा कोही पढ्यालेख्या मान्छेले अख्तियारमा उजुरी राखिदियो । अख्तियारले छानबिन समिति बनायो । स्थलगत निरिक्षणको लागि गाउँमा टोली आयो । नापजाँच भयो । फाइल पल्टाइयो । 

कागजमा सबै कुरा नमुना थियो— गुणस्तरीय सामग्री, समयमै सम्पन्न काम, पूरा भुक्तानी । दोष कतै भेटिएन ।

त्यतिबेला एक वृद्ध किसान भत्किएको सडकबाट एउटा गिट्टी उठाएर समितिका प्रमुखको हातमा राख्दै भन्यो, “यसलाई प्रयोगशालामा होइन, आफ्नो अन्तःकरणमा जाँच्नुस् । प्रतिवेदनमा भ्रष्टाचार नदेखिएला, तर यो ढुङ्गाको हरेक चिरामा जनताको कर रोइरहेको छ ।”

समितिका सदस्यहरू एकअर्काको अनुहार हेर्दै फर्किए ।

केही दिनपछि प्रतिवेदन सार्वजनिक भयो—“निर्माण कार्य मापदण्डअनुसार सम्पन्न भएकोले अनियमितता नदेखिएको ।”

त्यसै साँझ गाउँलेहरूले भत्किएको सडकको छेउमा एउटा सानो बोर्ड गाडे— “यो सडक जनताका लागि बनेको होइन, उद्घाटन समारोहका तस्बिरका लागि बनेको हो ।”

– पनौती काभ्रे

...........................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३७ मा प्रकाशित)


"हेल्लो बाबा ! म जाँदैछु !’’ हर्षबहादुरको मोबाइलमा झिसमिसेमै आवाज आयो 

“कहाँ जाँदै छस् ?’’ 

“युद्धमा खटिएँ, आज बिहानै उड्नुछ ।’’ बुबाको प्रश्नको जवाफमा उताबाट आवाज आयो र मोबाइल बन्द भयो ।

युद्धको परिणाम अत्यन्तै खतरनाक हुन्छ । आमा बुबालाई शून्यतामा पुर्‍याउँछ । श्रीमतीलाई विधुवा, केटाकेटीलाई टुहुरो बनाउँछ । तर पनि किन युद्ध गर्छन् ठूला देशहरू ? ठूलो प्रमाणित गर्ने दम्भ वा उक्सिन लागेकालाई तह लगाउने तरिका । यो एउटा आम प्रश्न हो र अलिकता पनि बुझ्ने मान्छेले यो कुरा सहजै बुझ्न सक्छ ।

लमजुङका गाउँ घरमा अचेल युद्धकै चर्चा हुने गर्दछ । गजे घलेको बिडो थाम्ने त्यहाँ निकै छन् । 

युद्ध थामिएला भनेको त झनै चर्किदै गएकोले सोमबहादुर पनि युद्धको मैदानमा खटिएछ । गाउँमा रहेका परिवारजन सबै चिन्तामग्न छन् ।

“स्नातक गर्दा गर्दै सेनामा भर्ती हुन जाँदा नजाउ भनेको मानेन ।’’ उसका बुबा फतफताउँदै थिए ।

उनको गाउँका थुप्रै युवाहरू विदेशी सेनामा भर्ती भा’छन् ।

देशमा रोजगारको राम्रो व्यवस्था नभएको भन्दै जीवनलाई उपयोगी बनाउन बुबा आमाका बुढेसकालको सहारा विदेशी सेनामा भर्ना हुन गएको रहेछ ।

भोलि बेरोजगार बस्नु भन्दा बेलैमा नोकरीको जोहो गर्नु राम्रो ठान्या रै’छ सोमबहादुरले । 

“अचेल क्षेप्यास्त्र र मेसिनगनको अगाडि हाम्रो बेला जस्तो खुकुरी युद्धमा त्यति काम लाग्दैन ! कसरी लडाईँ गर्ला सोमेले ?’’ बुबा हर्षबहादुर चिन्तित थिए ।

सोमबहादुर चढेको लडाकु विमान बेपत्ता भएको खबर साँझपख हर्षलाई विदेशबाट आएछ । घरका सबै मान्छे चिन्तामग्न देखिए ।

“हेलो ! सोमबहादुर घाइते अवस्थामा फेला पर्‍यो, अहिले ऊ शत्रुको कब्जामा छ ।’’ उताबाट पुनः खबर आयो ।

हर्षबहादुरले लामो स्वास फेर्‍यो ।

– काठमाडौँ – ५

.............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३७ मा प्रकाशित)


धेरै पहिलेको समयमा एकजना शयन सौखिन राजा थिए । उनको शयनकक्ष सजाएर सुन्दर र आकर्षक पाएिको थियो । हप्तामा २–३ वटा तन्ना फेरिन्थे । मौसमअनुसार ओढ्ने पनि फेरिएको हुन्थ्यो ।

तन्ना सिएको जोड्नीमा एउटा जुम्रो बसेको रहेछ । साँझ पर्ने बेलामा राजाको बिछ्यौनामा अचानक एउटा उडुस देखिएछ । रैथाने जुम्रोले आउरे उडुसलाई देखेपछि आदेशात्मक लवजमा भनेछ– “ए उडुस भाइ ! तिमी कहाँबाट यहाँ देखियौ ? राजाका सुसारेले नदेख्दै यहाँबाट भागिहाल । यसैमा तिम्रो भलाइ हुने छ ।”

उडुसले अवस्थालाई सहज पार्न चतुर्‍याइँपूर्वक भनेछ, “हेर जुम्रा भाइ ! म तिम्रो अभ्यागत हुँ । भलै पाहुना दुष्ट किन नहोस् उसलाई आसन, भोजन दिई अतिथि सत्कार पो गरिन्छ तर तिमी त मलाई भागिहाल भन्दछौ किन ?” भन्दै उडुसले आफ्नो अनुभव र विचारलाई यसरी सुनायो– मैले अनेक प्रकारका मानिसका विभिन्न किसिमका स्वाद भएका रगतहरू चाखेको छु । मानिसका आहार दोषका कारण तितो, पिरो, अमिलो, कोक्याउने रगतको मात्र स्वाद चाखेको छु । मिठो रगत चाख्नै पाएको छैन । तिमीले कृपा गर्‍यौ भने मात्र म विभिन्न प्रकारका व्यञ्जन र पेय पदार्थ खाएका यी राजाको मिठो र स्वादिलो रगतको स्वाद चाख्न पाउने छु ।

वाकपटुतापूर्ण उडुसका यस्ता कुरा सुनेर जुम्रोको मन केही द्रवीभूत हुन गएछ र भन्यो “म त राजा सुतेपछि विस्तारै चुसेर रगतको स्वाद लिन्छु । तिमी चञ्चले स्वभावका छौ र आतिन्छौ अनि सियोको टुप्पाले झैँ घोचेर चुस्छौ । मसित रक्तपान गर्ने मन छ भने पर्ख र बल्ल धोको पुगुञ्जेल स्वाद लेउला । मिलेर मात्र मौका पाइन्छ !”

जवाफमा उडुसले सङ्कल्प गर्‍यो, “तिमीजसो भन्छौ म त्यसै गरूँला, तिमीले रक्तस्वाद लिएर अघाएपछि मात्र मैले चुसौँला ।” म देउताकै कसम खान्छु भनेछ ।

उडुस र जुम्राको संवाद चलेकै बेला राजा आएर बिस्तारामा ननिदाइकन लेटेछन् । एकैछिनमा जिब्रोको चञ्चलता र सकसके स्वभावका कारण उडुसले राजालाई सियोले घोचेझैँ गरी टोकेछ । राजा जुरुक्क उठेर आफ्नो कञ्चुकीलाई तलास गर्न लगाए । कञ्चुकीले तन्नालाई सूक्ष्म रूपले हेरिन् र तन्नाको जोडनीमा लुकेर बसेको जुम्रो फेलापारी त्यहीँ मारिदिइन् । उडुस चाहिँ टोक्ने बित्तिकै खुरुर्र पलङमा भएका चरमा पसिसकेको थियो र बच्यो ।

उपदेशले स्वभावलाई बदल्न सक्दैन । पानीको चिसो गुण आगोमा तताएर उमाले पनि अगेनाबाट उतारेपछि सेलाएर चिसै भएझैँ रक्तपिपासु उडुस धैर्य भएन, आफ्नो पारा देखाइहाल्यो । त्यस दिन रगतै नचुसेको जुम्राले मारिनु पर्‍यो । जसले आफ्नो वर्ग र भित्रीयालाई छोडेर बाहिरीयालाई अपनाउँछ त्यसले नराम्रो परिणाम भोग्दछ र मित्रताअनुसार परिणाम निस्कन्छ भन्ने सिद्ध भयो । 

.............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।