लघुकथा संसार अङ्क ३२

लघुकथा संसार मासिक अङ्क ३२ (सम्पादकीय)

नेपाल बहुरङ्गी संस्कृति र परम्पराले सिँगारिएको देश हो । ऋतु परिवर्तनसँगै आउने चाडपर्वहरूले यहाँको जीवनलाई उत्सवमय बनाइरहेका हुन्छन् । वसन्त ऋतुको आगमनसँगै मनाइने फागु पूर्णिमाको पर्व—हिमाली, पहाडी र तराई सबै भूभागमा समान उत्साहका साथ मनाइने—रङ, उमङ्ग र मेलमिलापको अनुपम प्रतीक हो ।

फागु पर्वलाई विशेष गरी नेपालमा आपसी सद्भाव, क्षमा र सम्बन्धको नवीकरणका रूपमा लिइन्छ । पुराणहरूमा वर्णित प्रह्लाद र होलिकाको कथा असत्य माथि सत्यको विजयको सन्देश बोकेर आउँछ । होलिका दहनले दुष्ट प्रवृत्तिको अन्त्य र सद्गुणको उदयको प्रतीकात्मक उद्घोष गर्दछ । यसरी फागु केवल रङ छ्याप्ने उत्सव मात्र नभई नैतिक चेतनाको पनि स्मरण हो ।

नेपाली साहित्यमा फागुको प्रभाव प्राचीन काव्यधारादेखि आधुनिक सिर्जनासम्म फैलिएको छ । वसन्त, प्रेम, पुनर्जागरण र मानवीय भावनाको नवप्रस्फुटनलाई फागुसँग जोडेर कविहरूले विविध रचना गरेका छन् । रङहरूलाई प्रतीकका रूपमा प्रयोग गर्दै साहित्यकारहरूले आशा, उत्साह र परिवर्तनको सन्देश दिएका छन् । नेपाली साहित्यले यही विविधतालाई आत्मसात् गर्दै फागुलाई केवल पर्व होइन, जीवनको उत्सवका रूपमा व्याख्या गरेको छ ।

यस अवसरमा लघुकथा संसार परिवारका तर्फबाट सम्पूर्ण पाठक, स्रष्टा, शुभेच्छुक तथा साहित्यप्रेमीहरूमा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछौँ । फागुको पावन अवसरले सबैमा आपसी सद्भाव, सहिष्णुता र सृजनशीलताको रङ थप प्रगाढ बनाओस्, नयाँ ऊर्जा र प्रेरणाका साथ साहित्यिक यात्रालाई अझ उज्यालो बनाओस्‌—यही मंगलकामना ।

अङ्क ३२ पढ्न र डाउनलोड गर्नका लागि फोटोमा क्लिक गर्नुहोस्

..............................................................................‍

..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो

लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

कविता संसार अङ्क २९

कविता संसार मासिक अङ्क २९ (सम्पादकीय)

नयाँ वर्ष केवल पात्रो पल्टिने क्षण होइन; यो समयको एउटा कवितात्मक विराम हो, जहाँ पुराना पङ्क्तिहरूको अन्त्य हुन्छ र नयाँ पङ्क्तिहरू लेखिन थाल्छन् । सन् २०२६ को आगमनसँगै हामी फेरि एउटा प्रश्नको सामु उभिएका छौं, के हामी समयलाई केवल गन्दै जानेछौँ, कि समयसँगै कविता पनि रच्नेछौँ ? कविता यहाँ कागजमा सीमित शब्द होइन; यो जीवन बाँच्ने ढाँचा, समाज हेर्ने दृष्टि र भविष्य कोर्ने साहस हो ।

कविता समयको सबैभन्दा संवेदनशील दस्तावेज हो । इतिहासले लेखेका युद्ध र सन्धिहरूभन्दा कविता मानव आत्माले अनुभूत गरेका चोट, आशा र सपनाहरूको अभिलेख हो । नेपाली समाजको सन्दर्भमा कविता झनै आवश्यक छ । सामाजिक विभाजन, आर्थिक असमानता, वैदेशिक पलायन, राजनीतिक निराशा । यी सबै यथार्थहरू कविता बिना केवल समाचार मात्र बन्छन् । कविता आएपछि मात्र ती यथार्थहरू प्रश्न बन्छन्, चेतना बन्छन् । कविता पढ्नु भनेको केवल रमाउनु होइन; आफू बदलिन तयार हुनु हो ।

अन्ततः, कविता र नयाँ वर्षको सम्बन्ध अनौठो तर गहिरो छ । नयाँ वर्षले समयलाई नयाँ नाम दिन्छ, कविता त्यो नाममा आत्मा भर्छ । २०२६ लाई हामीले कस्तो वर्ष बनाउने भन्ने प्रश्नको उत्तर कविता बिना अधुरो छ । त्यसैले यो नयाँ वर्षमा हामी सबैले एउटा सानो सङ्कल्प गरौँ, कम्तीमा एउटा कविता पढ्ने, एउटा कविता लेख्ने, वा कविता जस्तो संवेदनशील भएर बाँच्ने । किनकि कविता बिना नयाँ वर्ष केवल मिति हो; कवितासँगै नयाँ वर्ष भविष्य हो ।

अङ्क २९ पढ्न र डाउनलोड गर्नका लागि फोटोमा क्लिक गर्नुहोस्

..............................................................................‍

..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो

लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

पुस्तक समीक्षा (अङ्क ३१ मा प्रकाशित)

लघुकथाकार डा. हिमलाल श्रेष्ठको चौतारो चिन्तन नामक लघुकथासङ्ग्रह २०८२ मा दोस्रो कृतिको रुपमा प्रकाशित भएको छ । यस कृतिभित्र उनले लेखेका डाँफेको एकालाप, चिलहरूको वार्तालाप, काग र कोइलीको हानथाप, सोलीफिस्टो लगायत विभिन्न शीर्षकका अठ्चालिसवटा लघुकथाहरू राखिएका छन् । यसमा सङ्गृहीत अठ्चालिसवटै लघुकथा पाठकलाई प्रभावकारी रुपमा आकर्षित गर्न सक्षम रहेका छन्‌ । यस सङ्ग्रहभित्रको डाँफेको एकालाप शीर्षकको पहिलो लघुकथामा मलाई लाग्छ हावा चलोस् । चिसो, तातो अनि मध्यम वायुको बेग बगोस् । अझै मेरो पखेटाको शक्तिलाई माथ गरौँ गरौँ भन्ने हुण्डरी चलोस् र त्यो हुण्डरीमा कावा खाँदै कहिले बेसी त कहिले लेक डुल्न पाइयोस् भनेर डा. हिमलालले लेखेका छन् । 

उनले मनमा उर्लिएका भावलाई लघुकथाको रुप दिन सकेका छन् । चिलहरूको वार्तालाप शीर्षकको लघुकथामा हामी सिमलको अग्लो रुखको डालीमा बसेर तल हेर्छौ । साना साना मुसा समेत देखेर सिकार गर्छौ । त्यसले किसानहरूको बालीनाली सप्रिन्छ भनेर लेखिएको छ । यस सङ्ग्रहभित्रका लघुकथाहरू आकारले मात्र होइन विषयका दृष्टिले पनि लघुकथा हुन् । उनले सामाजिक विषयका स–साना प्रसङ्गमार्फत जीवनका विविध पक्षलाई सरल ढङ्गले उजागर गरेका छन् । पाइलापाइलामा कुनै न कुुनै घटना भइरहेका हुन्छन् । ती घटनाले फरक फरक व्यक्तिमा फरक फरक सोच र सवेदना जगाउने गर्छन् ।

भाषिक सरलता डा. हिमलालका कथाहरूको महत्वपूर्ण विशेषता हो । विषय र विचारगत विविधता उनको कथाहरूको मूल उद्देश्य हो । काग र कोइलीको हानथाप शीर्षकको लघुकथामा अल्छी भए पनि बडो परिश्रम गरेर कागले आफ्नो गुँड तयार गर्‍यो र यो वर्षको नयाँ छिमल हुर्काउने उपक्रम सुरm भयो भनिएको छ । डा. हिमलालका लघुकथाहरूले आजको सामयिक विषय, पर्या चेतनाको आवश्यकता र राज्यले विगतमा भोग्नुपरेको भयावहतालाई सिर्जना मार्फत उजागर गरेका छन् । एउटा स्रष्टाले समय र समाजका सबैजसो सन्दर्भलाई केलाएर प्रस्तुत गर्दछ । 

फुर्के पोखरी शीर्षकको लघुकथाभित्र बडेमानको माछालाई उकुसमुकुस हुन्छ र मनमनै सोच्छ । मानिसहरू यतिका नकारात्मक कुराहरू कसरी दिमागमा राखिरहन्छन् ? भनिएको छ । एक माओवादीको मृत्यु शीर्षकको लघुकथामा साँझ परिसकेको समय उनी बर्छरेको बाटो हुँदै डाँडा उक्लदै थिएँ । बाटोमा ठुलो एकलास वन पर्थ्यो । उताबाट एक हुल प्रहरी आइरहेका थिएँ । प्रहरी साँझको समयमा एकलासे जङ्गलमा मान्छे देखिएकोले सशङ्कित बन्दै ३/३ जनामा विभाजित भई चारैतिर छरिएर माइला घर्तीलाई निगरानी गरेर बसे ।