लघुकथा संसार अङ्क ३३

लघुकथा संसार मासिक अङ्क ३३ (सम्पादकीय)

नेपाली साहित्यको समृद्ध परम्पराभित्र लघुकथा एउटा प्रभावशाली र सशक्त विधाका रूपमा स्थापित हुँदै आएको छ । सीमित शब्दमा गहिरो भाव, तीक्ष्ण विचार र सामाजिक यथार्थ प्रस्तुत गर्ने यसको क्षमता नै यसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो । समयको गतिसँगै मानिसको जीवनशैली व्यस्त बन्दै गइरहेको वर्तमान सन्दर्भमा लघुकथा पाठकका लागि सहज र प्रभावकारी माध्यम बनेको छ ।

लघुकथाले नेपाली समाजका विविध आयाम—सांस्कृतिक, राजनीतिक, आर्थिक तथा मनोवैज्ञानिक पक्षहरूलाई सजीव रूपमा उजागर गर्न सफल भएको छ । साना घटनाभित्र लुकेको ठूलो सन्देश प्रस्तुत गर्ने यसको शैलीले पाठकलाई सोच्न बाध्य बनाउँछ । विशेषतः पछिल्ला वर्षहरूमा नयाँ पुस्ताका सर्जकहरूले यस विधामा सक्रिय उपस्थिति जनाउँदै लघुकथालाई अझ गतिशील बनाएका छन् ।

यद्यपि, लघुकथाको संख्यात्मक वृद्धि भए पनि गुणस्तरीय पक्षमा अझ ध्यान दिनुपर्ने अवस्था देखिन्छ । केही लघुकथाहरूमा गहिराइको अभाव, कथ्यको अपरिपक्वता र शिल्पगत कमजोरी देखिनु चुनौतीका रूपमा रहेका छन् । त्यसैले लघुकथा लेखनमा सृजनात्मकता मात्र होइन, अनुशासन, अध्ययन र परिष्कारको आवश्यकता झनै बढेको छ ।

आगामी दिनहरूमा लघुकथाले नेपाली साहित्यमा अझ सशक्त उपस्थिति जनाउँदै नयाँ उचाइ हासिल गर्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

अङ्क ३३ पढ्न र डाउनलोड गर्नका लागि फोटोमा क्लिक गर्नुहोस्

..............................................................................‍

..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो

लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

कविता संसार अङ्क ३०

कविता संसार मासिक अङ्क ३० (सम्पादकीय)

नेपाली साहित्यको समृद्ध परम्परामा कविता विधाले सधैँ अग्रणी स्थान ओगट्दै आएको छ । प्रारम्भिक कालदेखि आधुनिक समयसम्म आइपुग्दा नेपाली कविताले समाज, संस्कृति, प्रकृति र मानवीय संवेदनाका विविध आयामलाई अभिव्यक्त गर्दै आफ्नो विशिष्ट पहिचान बनाएको छ ।

समकालीन परिवेशमा नेपाली कविताको दायरा अझ विस्तार भएको देखिन्छ । मुद्रित पत्रपत्रिकासँगै अनलाइन साहित्यिक पत्रिका र सामाजिक सञ्जालले नयाँ पुस्ताका कविहरूलाई सिर्जना प्रस्तुत गर्ने सहज मञ्च प्रदान गरेका छन् । यसले कवितामा विविध शैली, प्रयोगशीलता र समसामयिक विषयवस्तु प्रवेश गराएको छ । फलस्वरूप नेपाली कविता निरन्तर गतिशील र जीवन्त देखिन्छ ।

यद्यपि सहज प्रकाशनका कारण सिर्जनामा अध्ययन, साधना र भाषिक अनुशासनको आवश्यकता अझ बढी महसुस हुन थालेको छ । कविताको गुणस्तर, गहिराइ र मौलिकता कायम राख्नु आजको महङ्खवपूर्ण दायित्व हो ।

समग्रमा हेर्दा नेपाली कविताको वर्तमान अवस्था आशावादी देखिन्छ । नयाँ पुस्ताको उत्साह र अग्रज स्रष्टाहरूको अनुभवले नेपाली कवितालाई अझ समृद्ध र ऊर्जावान बनाउँदै लैजाने विश्वास गर्न सकिन्छ । यस सन्दर्भमा कविता संसार अनलाइल पत्रिकाले पनि सर्जकहरूलाई लेखन र सिर्जनात्मक यात्रामा सानो भए पनि सहयोग गर्न पाउँदा हामी अत्यन्त खुशी र उत्साहित छौँ ।

अङ्क ३० पढ्न र डाउनलोड गर्नका लागि फोटोमा क्लिक गर्नुहोस्

............................................................................‍

..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो

लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

पुस्तक समीक्षा (अङ्क ३२ मा प्रकाशित)

लघुकथाकार आचार्य प्रभाको विधुर पुरुष नामक लघुकथासङ्ग्रह २०७९ मा प्रकाशित भएको छ । यस कृतिभित्र उनले लेखेका एकल वृद्ध, स्पर्म डोनर, गुलाबसँगै ओइलिएको माया, आफ्नैको प्रहार, पाठ लगायत विभिन्न शीर्षकका १०० वटा लघुकथाहरू राखिएका छन् । यसमा सङ्गृहीत १०० वटै लघुकथा पाठकलाई प्रभावकारी रुपमा आकर्षित गर्न सक्षम रहेका छन्‌ । यस सङ्ग्रहभित्रको एकल वृद्ध शीर्षकको पहिलो लघुकथामा बुबाको कुरा सुनेर रविनलाई नमिठो लाग्छ । बुबाको कोठाबाट रविन निस्केर कोठामा गएर सुष्मालाई भन्दछ सुष्मा बुबाले बोलाउँदा तिमीले किन नसुनेकी ? बुबालाई अप्रेसन गरेको ठाउँ दुखेको रहेछ अरु केही गर्न गएर सोध्न त सक्थ्यौ भनिएको छ । प्रेमको परिभाषा शीर्षकको लघुकथामा विवाह प्रेमको परिभाषित रुप हुनुपर्छ जो सम्झौता र लिनुुदिनुमा गरिनुहुन्न । म विवाह गर्छु तर सम्झौतामा होइन भनिएको छ ।

लघुकथा भन्ने शब्दले छोटो कथा भन्ने अर्थ दिन्छ तर अङ्ग्रेजी साहित्यमा भने जति लामो कथालाई पनि सर्ट स्टोरी भन्ने चलन छ । चिहानमाथिको घर शीर्षकको लघुकथामा आमाको चिहानमाथि बनाइएको घरमा रङ लगाउन भनी दुई छोराछोरी र बाउ आएका थिएँ । भोलि स्व. आमाको वर्षदिनको काम थियो । बाउ धमाधम रङ लगाइरहेका थिएँ भनिएको छ । यसभित्र लेखिएका लघुकथा खारिएका, माझिएका र टलक्क टल्किएका छन् । थोरै लेखेर पनि गुणस्तरमा ध्यान दिन सके कृतिको महत्त्व बढ्नेछ । यस तथ्यलाई लघुकथाकारे प्रभाले मनन गरेकी छिन् । अखबारे साहिँलो शीर्षकको लघुकथामा सूरबीरबा पत्रिका हातमा लिएर टोलाइरहेका थिए । छोरीले बा खाना खान आउनु भन्दा झसङ्ग भए । उसका आँखा वरिपरि अखबारे साहिँलोकै छाया सल्बलाइरह्यो दिनभरि भनिएको छ । 

उनले लेखेका लघुकथामा सकारात्मक विचारभावको प्रस्तुति पाइन्छ । उनका प्रेमको परिभाषा, ज्यानमारा रोग, मदस्या आदि लघुकथामा सकारात्मक भाव पाइन्छ । यसभित्र १०० वटा लघुकथा गाँसिएका छन् । विषयवस्तुका हिसाबले बहुमुखी छन् । भाषा सरल छ । कसिएको छ । प्रस्तुुति मिठो छ । सुुरम्य छ । लघुत्व छ । सङ्क्षिप्त छ । पढ्दा निकै आनन्द आउँछ । सङ्ग्रहभित्रका पात्र, परिवेश र घटना हाम्रै समाजमा देखिएका सुनिएका र भोगिएका छन् । मान्छेका प्रवृत्ति र उसले बिर्सदै गएको आफ्नो धरातल तथा हराइरहेको मानविय संवेदनालाई पनि यस कृतिले आफ्नो विषय बनाएको छ । 

आशावादी भएर समाजका विकृतिलाई निर्मूल पारेर एउटा सुन्दर समाज निर्माण गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश प्रवाह गर्नका लागि यस सङ्ग्रहभित्रका कथा सक्षम छन्‌् । स्रष्टा एउटा समाजको द्रष्टा पनि भएकाले ऊ यो समाजबाट अलग हुन कत्ति पनि सक्दैन । यही समाजमा रहेका सङ्गत, बिसङ्गत सबै कुरासँग पौँठाजोरी खेल्नुनै पर्छ । लघुकथाकार आचार्य प्रभाका लघुकथामा नरनारी समबन्धका लघुकथाको प्रधानता पाइन्छ । उनका एकल बृद्ध, ऊ आगो भए तिमी पानी बन्नु, चिहानमाथिको घर, मौकाको पर्खाइ, विधुर पुरुष, गुलाबसँग ओइलाएको प्रेमलगायतका लघुकथामा नरनारी सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरिएको छ ।