Tuesday, March 3, 2026

हिन्दी लघुकथा (अङ्क ३२ मा प्रकाशित)


बचन सिंह और संत कौर के दोनों लडकों की शादी हो चुकी थी । फिर दोनों लडकों बीच जमीन जायदाद के बंटवारे को लेकर क्लेश रहता था । आखिर तंग आकर जमीन और जायदाद के बंटवारे लिए बुजुर्ग परिवार ने अपनी लडकी को ससुराल से बुलवा लिया । लडकी ने २५ बीघे जमीन से दस दस बीघे जमीन दोनों भाईयों बीच बाँट दी । लडकी ने अपने हिस्से की पांच बीघे जमीन भी ढाई ढाई बीघे जमीन दोनों भाईयों बीच बांट दी । लडकी ने कहा “मेरी जमीन जायदाद मेरे माता पिता हैं ।’’ इतना बोल कर बचन सिंह और संत कौर को सेवा के लिए अपने ससुराल ले गई ।

-सं अदबी माला मुकतसर १५२०२६ पंजाब, भारत

.............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

हिन्दी लघुकथा (अङ्क ३२ मा प्रकाशित)


थिएटर का विशाल हाँल, मानो समय का प्रांगण हो—खाली, धूल से ढका, पर अब भी अपनी गूंज में जीवित । मंच पर पीली, मद्धिम रोशनी लटकी थी—एक अकेली धडकन की तरह, जो जीवन की संध्या में धीमे–धीमे झूल रही हो ।

अर्जुन, अब सिर्फ़अभिनेता नहीं, बल्कि एक यात्री था— जीवन के अंतिम दृश्य का यात्री । उसके हाथ में संवाद–पत्र नहीं, बल्कि वे अनकहे शब्द थे जिन्हें वह वर्षों से अपने भीतर सहेजता आया था ।

हर संवाद वह ऐसे बोल रहा था, जैसे समय की किताब का आखिरी पन्ना पढ़रहा हो ।

मंच के किनारे, उसे रीना का आभास हुआ— सहकलाकार नहीं, बल्कि वह प्रिय आत्मा, जो जीवन के पहले अंक में उसके साथ खडी थी, और अब किसी अदृश्य लोक से उसे देख रही थी । वह जानता था— यह अभिनय केवल दर्शकों के लिए नहीं, बल्कि उसके लिए भी है, जो उसे उस अंतिम पर्दा–गिरने के पार से पुकार रही थी ।

जब उसने आखिरी पंक्ति बोली— “अगर यह अन्त है, तो मैं इसे मुस्कान के साथ स्वीकार करता हूँ’’— तो यह संवाद मंच पर नहीं, जीवन के मंच से बोला गया था ।

रोशनी बुझ गई, पर अंधेरा भयावह नहीं था— वह एक कोमल परदा था, जो दो दृश्यों के बीच खिंचता है ।

अर्जुन ने अपनी स्क्रिप्ट फर्श पर रख दी, जैसे शरीर को धरती को सौंप दिया हो ।

अंतिम रिहर्सल पूरी हो चुकी थी । अब केवल पर्दा उठना बाकी था— उस अगले मंच पर, जिसे मनुष्य परलोक कहता है ।

-ग्रेट ब्रिटेन

.............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३२ मा प्रकाशित)


"मदन ! कसलाई के भयो ?’’ – नरहरिले अस्पतालमा भेट भएको बेला मदनलाई सोध्यो ।

“तल्ला घरे महेशकी आमालाई केही दिनदेखि भर्ना गरेका छौँ । उनैको रेखदेखमा आएको ।’’ – मदनले जानकारी गरायो । 

“तल्ला घरे महेशकी आमा भन्नाले उर्मिला त होइनन् ?’’ – नरहरिले सोधे । 

"हजुर उनै उर्मिला केही दिनदेखि बिमार छन् । दुईभाइ छोरा नै विदेशमा छन् । घरमा एउटी छोरीसँग बसेकी थिइन् उसको पनि घरमा बुढी सासूमात्र रहिछन् त्यही पनि दृघरोगी । कहिले कसो एकछिन आमालाई भेट्नमात्र आउँछिन् ।’’ – मदनले जानकारी गरायो ।

“आमा बिमार छन् भन्ने छोराहरूलाई जानकारी छ त  ?’’ – नरहरिले सोधे ।

“दुई तीन पटक फोन गरेर म आफैले खबर दिएको हुँ । उनीहरू आउन नसक्ने जानकारी आएको छ ।

“जेठो भर्खरै एक वर्ष भएको रहेछ तीन वर्षको लागि वर्किग भिषामा गएको रहिछन् । सबै ऋण गरेको छु मलाई ठूलो सङ्कट पर्छ भन्यो ।

“कान्छो चाहिँ विद्यार्थी भिषामा गएको रहेछ उसको पनि बिदा नमिल्ने भयो । मलाई नै उल्टै आमाको सक्दो रेखदेख गर्नुहोला धन पैसाको चिन्ता नगर्नुहोला भन्छन् के गर्ने ?’’ – मदनले निरास हुँदै भन्यो ।

“ए ए त्यसो भनेको भए त सुसार गर्नै पर्नेरहिछ ।’’ – नरहरिले भन्यो ।

“पैसाले गर्ने काम त मैले गरिरहेको छु हेरदेख पनि आलोपालो गरिन्छ तर एक आखर आमा भनेर छोराछोरीले भनेको सुन्न पाए हुन्थ्यो भन्ने आमाको धोको हामीले कसरी पुरा गर्ने ।’’ – मदनले निधार चाउरी पार्दै भन्यो ।

कुरा गर्दै गर्दा उनीहरू वार्डमा पुगे । डाक्टर नर्सले चारैतिरबाट घेरेका थिए ।

“के भयो डाक्टर साहेब ?’’ – मदनले आश्चर्य हुँदै सोध्यो ।
“आमाको मृत्यु भयो ।’’ – डाक्टरले बताए ।

मदनले छोराहरूलाई फोन मिलायो छोराहरू दुवैजना भोलिसम्म आइपुग्ने उनीहरू आएपछि बल्ल चिता जलाउने बताए ।

“यस्ता मरेपछि आउने छोरा हिजो अस्ति आइदिएको भए आमा केही वर्ष मर्ने थिइनन् ।’’ – मदनले सुस्तरी भन्यो ।

-दाङ घोराही १८

..............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३२ मा प्रकाशित)


माल अड्डाका सुब्बा कृष्णमान आफ्नो अनौठो चालढालले गर्दा टोलछिमेकमा सुपरिचित छन् । पञ्चायतकालमा टोलकै नि.मा.वि बाट मुस्किलले ८ कक्षा पास गरेपछि एकजना नाम चलेका स्थानीय  नेताको सिफारिसबाट बल्लतल्ल विकासतर्फको बहीदार पदमा नियुक्ति पाएर जागिरे भएका कृष्णमान पछि त्यो पद साधारणतर्फ परिणत भएपछि प्रक्रिया पुर्‍याएर स्थायी भएका रे ! अहिले उनको वास्तविक  उमेर ६२ वर्ष भए पनि उतिबेला टोलको एकजना बाठो लेखनदासले ५ वर्ष  घटाएर नागरिकताको प्रमाणपत्र बनाइदिएको हुँदा रेकर्डअनुसार हाल उनको उमेर ५७ वर्ष मात्र पुगेको रे  ।

ऐतिहासिक सहर भक्तपुरको कुनै भित्री गल्लीका स्थायी बासिन्दा कृष्णमान अचेल सधैँ उस्तै पोशाकमा भेटिन्छन्। घुर्मैलोघरबुना कपडाको लबेदासुरुवाल, त्यसमाथि पुरानो ढाँचाको पित्तले टाँक भएको कालो कोट र शिरमा कालो भादगाउँले टोपी अनि नाकको डाँडीमा खुकुलो पातलो फ्रेम भएको पुरानो  पाराको चस्मा उनका पहिरनको विशेषता हो । जुत्ता पनि स्थानीय सार्कीले सिलाएकै लगाउँछन् । 

मेहनती, लगनशील र इमानदार भएकाले पढाइ  कमै भएपनि क्रमशः पदोन्नति हुँँदै नायब सुब्बासम्म हुन पुगेका कृष्णमान सधैँ एउटा पुरानो साइकल चढेर बिहान १० बजे कार्यालय पुग्छन् र गफगाफमा नलागी आफ्नो काम गर्न थाल्छन् । धेरै त पुराना स्याहास्रेता हेर्ने र मिलाएर राख्ने काम उनको हुन्छ । नयाँ ढाँचामा पत्रव्यवहार गर्ने ढङ्ग नभएको र अरूसँग धेरै घुलमिल नगर्ने हुँदा उनलाई नयाँ कर्मचारीले   वरपर गफ गर्दा उनी नभएको बेला  “कोग्ल्याँटो सुब्बा’’ भनेर  उडाउने पनि गर्छन् । तर उनी इमानदार भएकाले हाकिमका प्रिय छन् । कुनै  काम  ढङ्ग नपुगेर बिग्रेको रहेछ भने हामिमले राम्ररी सम्झाउँदा कुरा बुझेपछि हात जोडेर यसो भनिदिन्छन् “क्यारम हजुर म बुरा मान्छे !’’ (के गरुँ हजुर, म बूढो मान्छे) उनका हाकिम सदानन्द शर्मा  सरल र  इमानदार  अधिकृतको श्रेणीमा पर्छन् । उनीचाहिँ सुशिक्षित र मिलनसार स्वभावका छन् । कार्यालय बाहिर चियागफको बेला “त्यो कोग्ल्याँटो सुब्बा कृष्णमानलाई तिमीले किन च्यापेको?’’ भनेर कुनै मिल्ने साथीले सोद्धा उनी यसो भन्छन्  “के गर्नु यार, यो मालपोत कार्यालय त्यसै पनि बदनाम छ । यहाँ शिक्षित, सिपालु र बाठा कर्मचारी धेरै भए पनि तीमध्ये कुनै छट्टु कर्मचारीले कता केमा सही गराएर फँसाउने हो, भन्ने कुरामा सतर्क भएर काम गर्नुपर्छ । तर  कोग्ल्याँटै भए पनि यी सुब्बा कृष्णमानमाथि पूरा विश्वास गर्न सकिन्छ ।

 -खाँदबारी

..............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३२ मा प्रकाशित)


तामझाम, बाजागाजा र लावालस्करका बिचमा हुईँकिएर आएको एउटा गाडी टक्क रोकियो ।

एकजना सुटेडबुटेड भिआईपी कारबाट ओर्लिए । त्यहाँ प्रहरीको तैनाथी थियो, उनीहरूले उनीलाई स्यालुट ठोके । लामवद्ध प्रहरी अधिकारीले दिएका फूलका गुच्छा समाउँदै भिआईपीले सबैसँगै हात मिलाए ।

प्रहरी अधिकारीले भिआइपीलाई अनुरोध गरे, “हजुर एकचोटी सलामीमा जाऊँ कि !’’ उनको स्वीकारोक्तिको टाउको हल्लियो ।

केहीपर चौरमा मखमलले लपेटिएको फराकिलो पिर्का नेता बोक्न तयार थियो । उनी सरासर आएर पिर्कामाथि उभिने बित्तिकै कमाण्डरले आदेश ओकले, “माननीय मन्त्रीलाई सलाम अर्पण गर्ला !’’ कमाण्डरको बोली भूईँमा खस्न नपाउँदै, सलामी बाजा बज्यो, प्रहरीको गारतले एक्कैसाथ बन्दुक माथि उठाएर सलामी चढाए ।

भिडमा उपस्थित एक बयोबृद्धले असन्तुष्टी पोखे, “कस्तो काल जमाना आयो, केही महिना अघिसम्म प्रहरीको "मोस्ट वान्टेड’को सूचीमा रहेको अपराधीलाई अहिले प्रहरी आफैँ स्यालुट ठोक्न बाध्य छ !’’

अर्को दर्शकले प्याच्च बोलिहाल्यो, “अपराधी मन्त्री बन्नसक्ने व्यवस्था रहुन्जेल यस्तै हो मानिसहरुले बा ! बिचरा  प्रहरी लाचार, अनि कानुनको उपहास !’’

-काभ्रे, पनौती । हालः कपन, काठमाडौँ

..............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।