लघुकथा (अङ्क २ मा प्रकाशित)

खरानी 

-नवराज रिजाल
बारा 

घरमा पाँच कोठा थिए । बुढाले जीवनकालको अन्त्यतिर चार छोरालाई एकएक र बुढाबूढीलाई एक गरी दामासाहीले भाग लगाए । यो छोराहरुको धेरै अघिदेखिको माग थियो । पहिला बुढा मानिरहेका थिएनन् ।

‘केटाकेटी नै छन्’–उनी सोच्थे । अन्त्यमा बडो मुस्किलले सहमतिमा आए । बुढाको मृत्युपछि बूढी एक्लै बसिन् । छोराहरुको सोचको उल्टो भयो । आमालाई आफ्नो पक्षमा ल्याउन सबैले निक्कै प्रयत्न गरे ।

‘तपाईं एक्लै बस्न पाउनुहुन्न’ –जेठोले भन्यो । ’हो त चार–चार भाइ छोराहरु छन्, तपाईं चाहिँ ....’ –माइलोको राय रह्यो । ‘ठीकै त हो यो कुरा, आफूलाई मन लागेकोतिर बस्नोस्’–साइँला र कान्छाले थपे ।
बूढी अडानबाट एक इन्च पनि तल झरिनन् ।

छोराहरुलाई एक एक कोठामा जीवन धान्न अप्ठेरो भइरहेको थियो । एक दिन यसै विषयमा दाइभाइको बीचमा मुक्कामुक्कीसमेत चल्यो । कान्छो सबैभन्दा बलियो थियो । तीनै जना दाजुहरुलाई मज्जाले मुक्क्यायो ।

‘आमा जता बसे पनि कोठामा मेरो अधिकार हुनुपर्छ’ –जेठाले भन्यो । ’अहँ, हुँदैन मेरो हुनुपर्छ । आमाले मसँग बस्ने इच्छा राख्नुभएको छ’ –माइलाले भन्यो । ‘ओ हो, पाउलाउ... हाम्रो त नामै लिन जाँदैनौ हैन ?’ –साइँलो र कान्छो जङ्गिए ।

तर कसैको कुरा कसैलाई चित्त बुझिरहेको थिएन । चारै भाइमा चढेको क्रोधको मात्रा उच्च थियो ।
‘आगो लगाइदिन्छु’ –माइलो गर्जियो । 'अँ म चाहिँ चुपो लागेर बसुँला नि’ –साइँलोले थप्यो । 'म पनि छाड्दिनू’ –कान्छो एक पाइलो अझ अगाडि देखियो । ’यी हेर त मेरो हातमा के छ’ –जेठो भाइहरुतिर फर्कियो । सबैका हातमा मट्टितेल र सलाई थियो ।

म किन लेख्छु? (अङ्क ४ मा प्रकाशित)

 यसको उत्तर त्यति सहज छैन । एक शब्दमा बताउन पनि सक्दिनँ । तथापि प्रयासमा भने अवश्य छु । यसो भनौँ, म रहरले लेखिरहेको छु र रहर लागेसम्म लेखिरहने छु । त्यो कहिलेसम्म लाग्छ थाहा छैन । मेरो लेखाई कतिको कामयावी छ त्यो पनि जान्दिनँ । यति कुरा जान्नोस् तथापि अहिलेसम्म लेखिरहेको छु ।

मलाई लाग्छ, हरेक लेखकले लेख्ने मात्र हैन मेरो लेखाई कस्तो छ, पाठक कति छन्, उनीहरूको ममाथि मूल्याङ्कन कस्तो रहेको छ, त्यो जाँच्नु पनि आवश्यक छ । लेखक पाठकहरूको निर्देशक हैन सहयात्री हो तसर्थ यो जान्नु अति आवश्यक छ । प्रत्येक लेखकले आफ्नो मूल्याङ्कन आफैँ गर्न जान्नुपर्छ । यसो गर्दा लेखकको महत्व अझ बढ्छ ।
 
मेरो मनमा हमेशा एउटा प्रश्न उठ्ने गरेको छ, हामीमध्ये त्यसो गर्ने कति छौँ ? यो आफैँले आफैँलाई गर्ने प्रश्न हो । प्रत्येक मानिसले आफूले आफूलाई चिन्नु अति आवश्यक छ । नचिनेसम्म हामी अगाडि बढ्न सक्दै सक्दैनौँ । आज संसारमा जति पनि अगाडि बढेका छन् ती सबै आफूलाई चिनेका कारण अघि पुगेका हुन् । यसमा कुनै शङ्का र दुविधा छैन । के लेख्छौँ, किन लेख्छौँ, कसका लागि लेख्छौँ यो विषयमा हामी गम्भीर बन्नु अति आवश्यक छ ।

आजका हरेक मानिस हतारोमा छन् । चटारोमा छन् । छटपटीमा छन् । पहिले हुने ध्याउन्नाले सबैको मन छटपटिइरहेको छ । पहिलो र दोस्रो लेखन पछि पढ्ने र परिमार्जन गर्ने धैर्यता अधिकांश हामीहरूसँग छैन । हतार हतारमा छौँ किनकि पहिलो हुनु परेको छ । गुणात्मकतातिर हैन सङ्ख्यात्मकतातिर हाम्रो ध्यान आकृष्ट बनिरहेको छ ।

परिस्थिति र परिवेश जे जे भएपनि उत्तर थाहा छैन, तैपनि म लेखिरहेको छु ।