नेपालको साहित्यिक क्षेत्रमा लघुकथा एक शक्तिशाली विधाका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ । छोटो शब्दसंख्या, गहन भावनात्मक प्रभाव र तिखो सामाजिक सन्देश दिन सक्ने क्षमताका कारण लघुकथाले पाठकमाझ लोकप्रियता पाउँदै आएको छ । आजको द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहने समाजमा पाठकलाई प्रभावकारी रूपमा सम्बोधन गर्न सक्ने यो विधा समयानुकूल हुन पुगेको छ।
विगतको तुलनामा लघुकथाको लेखन व्यापक भएको छ । विभिन्न पत्रपत्रिका, साहित्यिक मञ्च, अनलाइन प्लेटफर्म तथा सामाजिक सञ्जालहरू लघुकथा प्रकाशनका प्रमुख माध्यम बनेका छन् । लेखकहरू आफ्ना भावनाहरू थोरै शब्दमा समेटेर प्रस्तुत गर्न लालायित छन्, जसले गर्दा लघुकथाको संख्यात्मक वृद्धि उल्लेखनीय रूपमा देख्न सकिन्छ । तर, संख्यात्मक वृद्धिसँगै गुणस्तर र गहिराइको विषय भने अझै चुनौतीपूर्ण नै रहेको छ ।
लघुकथा लेख्न सजिलो लागे पनि प्रभावशाली र सशक्त लघुकथा सिर्जना गर्नु चुनौतीपूर्ण हुन्छ । उत्कृष्ट लघुकथामा कथानक, पात्र, संवाद, तथा सन्देश गहिरो हुनुपर्छ । केवल घटनाको संक्षिप्त वर्णन गरेर मात्र लघुकथा सफल हुँदैन; त्यसले पाठकलाई गहिरोसँग छुन सक्नुपर्छ । केही लेखकहरूले परम्परागत ढाँचालाई पछ्याउँदै सामान्य घटना मात्र प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्ति अपनाउँदा लघुकथाको कलात्मक पक्ष कमजोर बन्ने जोखिम पनि उत्तिकै रहेको छ ।
समकालीन लघुकथाले समाजका विविध पक्ष उजागर गर्ने कार्य गरिरहेको छ । वर्तमान नेपाली समाजमा व्याप्त सामाजिक विभेद, लैंगिक असमानता, बेरोजगारी, प्रवास पीडा, भ्रष्टाचार, तथा जीवनका मनोवैज्ञानिक पक्षलाई लघुकथाले उठान गरिरहेको पाइन्छ । यी विषयहरूलाई गहिरो रूपमा आत्मसात् गरी प्रभावशाली कथ्य सिर्जना गर्नु आजको आवश्यकता हो ।
लघुकथालाई अझ सबल बनाउनका लागि लेखक, समालोचक र पाठकहरूको सक्रिय सहभागिता आवश्यक छ । गुणस्तरीय लघुकथा लेखनका लागि लेखन कार्यशाला, बहस–संवाद तथा समालोचनात्मक विश्लेषणलाई प्रोत्साहन गरिनुपर्छ । साथै, प्रकाशन गृहहरूले लघुकथा सङ्ग्रहलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।
नेपाली साहित्यमा लघुकथाको महत्व दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको छ । यसको प्रभावकारिता, सशक्त कथ्यशैली र नवीन प्रयोगले भविष्यमा लघुकथालाई अझ मजबुत बनाउनेछ । तर, यसको गुणस्तर, मौलिकता, र प्रभावशाली पक्ष कायम राख्नका लागि गहिराइमा गएर सिर्जना गर्ने परिपाटीलाई आत्मसात् गर्न आवश्यक छ । नेपाली साहित्यमा लघुकथाको लेखन मात्र होइन, यसको गहिरो अध्ययन, समालोचना, र प्रवद्र्धन पनि उत्तिकै आवश्यक छ ।
जीवित राख्नका लागि तपाईंको
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।
No comments:
Post a Comment