भ्रूणको रूपमा म आमाको पेटमा भएको बेला पैह्रोले पुरेर मेरो बाबुको मृत्यु भएकोले घर परिवारदेखि छिमेकी नातादार सबैले मलाई नाम राखेका थिए ।
– “बौ टोकुवा ।’’
मेरी आमाको चरित्रमा औंला ठड्याउँदै हजुरबा, हजुरआमालगायत काका, ठूलो बुबा, फुपूहरू सबै मिलेर अलच्छिनी भन्दै केही नदिएर घर निकाला गरे । जन्मघरमा पनि उनले स्थान पाइनन् । दुखी, पीडित र तिरस्कृत उनी सानी छोरी मलाई लिएर संकल्प सहित सहर गइन् ।
– “जे जस्तो गरेर भए पनि छोरीको भविष्य बनाउँछु ।’’
घर–घरको काम गर्नेदेखि डोकोमा सागसब्जी घर घरमा बेच्नेसम्म गरेर मलाई पढाउन थालिन् रे ! विधवा उनले आफ्नो चरित्रलाई हरसम्भव निष्कलङ्क राखिन् । उनी हेर्नमा आकर्षक, सर–सफाइमा सचेत, इमान्दार र कर्तब्यनिष्ठ भएर आफ्नो काम गर्दैथिन् । यसै क्रममा एकजना विदेशी एन जि ओ अफिसरको घरको काम गर्ने नोकरी पाइन् । म हुर्केदै थिएँ । स्कूल बिदा भएको बेला मलाई पनि सँगै काममा लान्थिन् । पछि मैले प्लस टु अध्ययनको क्रममा डिस्टिङसन ल्याएँ । मभित्र पस्ने बित्तिकै रवर्ट सर कुर्सीबाट उठेर मसँग हात मिलाएर भने ।
– “बधाई छ रिता तिमीलाई ! तिम्रो सफलतामा म पनि ज्यादै खुसी भएको छु ।”
– “यो तिम्रो सफलताको लागि मेरो तर्फबाट सप्राइज गिफ्ट हो । तिमी अहिले नै यो खोलेर हेर्न सक्छौ ।“
– “धन्यवाद सर !’’
त्यसपछि खाम खोलें । खामभित्र उनको देशको एउटा कुनै चिकित्साशास्त्र पढाउने युनिभर्सिटीमा मेरो लागि छात्रवृत्तिको पत्र रहेछ । त्यो देखेर म खुसी तथा अच्चम्मित भएँ। उनले सोधे ।
– “रिता तिमी यो गिफ्टदेखि खुसी छौ ?’’
– “म असाध्य खुसी छु, सर !’’
त्यसपछि उनले अर्को त्यस्तै खाम झिकेर मलाई खोल्न लगाए । त्यसबेला मेरी आमा पनि हँसिलो अनुहार लगाएर उनीसँगै उभिएकी थिइन् । मैले खाम खोले । जसभित्र उनी र मेरी आमाको कानुनी बिहे गरेको प्रमाणपत्र थियो ।





