Tuesday, October 13, 2026

हिन्दी लघुकथा (अङ्क ३९ मा प्रकाशित)


गया प्रसाद कई दिन से आँख की पीडा से परेशान थे । बेटों से कहते तो बेटे आजकल–आजकल लगा रहे थे ।

हार कर एक सुबह बडे बेटे को आँफिस जाते हुए टोका – बेटा, आज जल्दी आ जाना, आँख वाले डाँक्टर को दिखा देना ।

बेटा बोला – आज तो ग्रंथी मीटिंग है । जल्दी ही आजकल में चलकर दिखा देते हैं ।

बाप–बेटे में नोक–झोंक हो ही रही थी कि टीवी पर एंकर जाति का आँकडा समझा रहा था – बीस हजार इस तरफ, पंद्रह हजार उस तरफ, पूरी जाति इसी नेता के साथ ।

गया प्रसाद जब दुखती आँखों से बेटे को आँफिस जाते देख रहे थे तभी उनको टीवी एंकर की बात आयी और मन ही मन बोले – एक बेटा बाप के कहने पर डाँक्टर तक नहीं ले जा रहा, और ये पूरी जाति को हाँक रहे हैं । मेरी तो एक ही आँख दुख रही है, इनकी तो दोनों आँखें ही सच देखना नहीं चाहतीं ।

– १३६–मयूर रेजीडेसी, फरीदी नगर लखनऊ–भारत

..............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

अनुवाद लघुकथा (अङ्क ३९ मा प्रकाशित)


हाकिमहरूका माथिबाट आदेश थियो । पसल केवल ६ बजेबाट ११ बजेसम्म खुल्ने छ । त्यो पनि आवश्यक जरुरी कामका लागि मात्र ।

पूरा महिनाभरि महेशको हार्डवेयरको पसल बन्द भयो । सानो पसल भए पनि धेरै व्यापार हुन्थ्यो । खाना खर्च, कोठा भाडा, दुध र बच्चाहरूको स्कूलको फिस । एउटा गरिबलाई योभन्दा बढी के चाहियो र ?

तर जबदेखि पसलमा ताला लाग्यो, पहिले महेशको जम्मा पुँजी सकियो । फेरि भान्साका डब्बा र बक्साको खोजी भयो । एक एक कुना खाली भयो ।

जब सबैले हात उठाए, त्यसपछि उसको पेट खुम्चिन थाल्यो । महेशलाई बाहिर निस्कन घोर अपराध गर्नुपर्‍यो ।

चोरजस्तै विस्तारै आफ्नै पसलको सटर माथि उचाल्यो ।
“आहा ! पसलको धुलोमा पनि सुगन्ध आइरहेको छ ।’’

सटर आधा बन्द आधा खुला राख्यो । एक घन्टा बितेपछि एउटा गाडी पसलनिर आएर रोकियो । एउटा पुरुष, एउटा महिला हुन् सायद ।

“पेन्टको डब्बा छ ?’’
“छ, छ । कुन रङ्गको दिऊँ हजुर ?’’

“पहेँलो रङ्गको दिनुस् !” सन्जोगले त्यो रङ्गको डब्बा पसलमा रहेछ ।
“कति भयो ?’’ पुरूषले सोध्यो ।

“हजुर ! दुई सय रुपियाँ ।’’
त्यो मानिसले दुई सय रुपियाँ दिएर गयो ।

महेशले रुपियाँ गोजीमा राख्दै आकाशतिर हेरेर ईश्वरलाई धन्यवाद दियो । 

“ए महेश ! पसल बन्द गर । पुलिसको गाडी आइरहेको छ ।” सामुन्नेको घरबाट ग्रिलवाला नितेशले चर्को आवाजमा भन्यो ।

महेशले तत्कालै चाबी झिकेर सटर तल गर्ने प्रयास गर्यो तर बदमास चाबी धेरै दिनदेखि बन्द थियो, बीचमै अड्कियो ।

महेशले पूरा जोड लगायो ।

त्यति बेला स्वाँठ एउटा बलियो लट्ठी उसको पिठ्यूँमा पर्‍यो । पीडाले ऊ रन्थनियो ।

“साले ! तिमीहरूकै कारण यो बिमारी बढिरहेको छ । घरमा रहेर ज्यान जोगाऊ तर घरबाट बाहिर ननिस्किओ । प्रोटोकल नामसित कुनै मतलब छैन । छिटो बन्द गर् !” यति भनेर प्रहरीको पोसाकधारी मानिसले लगातार दुई–चार पटक लट्ठीले हानेर गयो ।

महेशको पुरै जिउ दुखिरहेको थियो तर आँखा भने चम्किरहेको थियो । उसले मुट्ठी खोल्यो । दुई सयको नोट अहिले पनि उसको हातमा थियो ।

–बिहार, भारत

 अनुवादः डा. पुष्करराज भट्ट

.............................................................................‍
..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

Monday, October 12, 2026

साभार लघुकथा (अङ्क ३९ मा प्रकाशित)


भ्रूणको रूपमा म आमाको पेटमा भएको बेला पैह्रोले पुरेर मेरो बाबुको मृत्यु भएकोले घर परिवारदेखि छिमेकी नातादार सबैले मलाई नाम राखेका थिए ।

– “बौ टोकुवा ।’’

मेरी आमाको चरित्रमा औंला ठड्याउँदै हजुरबा, हजुरआमालगायत काका, ठूलो बुबा, फुपूहरू सबै मिलेर अलच्छिनी भन्दै केही नदिएर घर निकाला गरे । जन्मघरमा पनि उनले स्थान पाइनन् । दुखी, पीडित र तिरस्कृत उनी सानी छोरी मलाई लिएर संकल्प सहित सहर गइन् ।

– “जे जस्तो गरेर भए पनि छोरीको भविष्य बनाउँछु ।’’

घर–घरको काम गर्नेदेखि डोकोमा सागसब्जी घर घरमा बेच्नेसम्म गरेर मलाई पढाउन थालिन् रे ! विधवा उनले आफ्नो चरित्रलाई हरसम्भव निष्कलङ्क राखिन् । उनी हेर्नमा आकर्षक, सर–सफाइमा सचेत, इमान्दार र कर्तब्यनिष्ठ भएर आफ्नो काम गर्दैथिन् । यसै क्रममा एकजना विदेशी एन जि ओ अफिसरको घरको काम गर्ने नोकरी पाइन् । म हुर्केदै थिएँ । स्कूल बिदा भएको बेला मलाई पनि सँगै काममा लान्थिन् । पछि मैले प्लस टु अध्ययनको क्रममा डिस्टिङसन ल्याएँ । मभित्र पस्ने बित्तिकै रवर्ट सर कुर्सीबाट उठेर मसँग हात मिलाएर भने ।

– “बधाई छ रिता तिमीलाई ! तिम्रो सफलतामा म पनि ज्यादै खुसी भएको छु ।”

– “यो तिम्रो सफलताको लागि मेरो तर्फबाट सप्राइज गिफ्ट हो । तिमी अहिले नै यो खोलेर हेर्न सक्छौ ।“

– “धन्यवाद सर !’’

त्यसपछि खाम खोलें । खामभित्र उनको देशको एउटा कुनै चिकित्साशास्त्र पढाउने युनिभर्सिटीमा मेरो लागि छात्रवृत्तिको पत्र रहेछ । त्यो देखेर म खुसी तथा अच्चम्मित भएँ। उनले सोधे ।

– “रिता तिमी यो गिफ्टदेखि खुसी छौ ?’’

– “म असाध्य खुसी छु, सर !’’

त्यसपछि उनले अर्को त्यस्तै खाम झिकेर मलाई खोल्न लगाए । त्यसबेला मेरी आमा पनि हँसिलो अनुहार लगाएर उनीसँगै उभिएकी थिइन् । मैले खाम खोले । जसभित्र उनी र मेरी आमाको कानुनी बिहे गरेको प्रमाणपत्र थियो ।

--------------------------------------
.‍..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३९ मा प्रकाशित)


एक दिनको कुरा हो । ऊ कुदिरहेको गाडीमा एक्कासी ब्रेक लगाउँछ । व्यस्त सडकको बीचमा टक्क उभिन्छ । त्यही बेला उसले सोध्छ, “ए आम्मै ! के भयो ?”

बूढीले चार आना मुगाको माला बायाँ हातले हल्लाउँदै भनी, “देशको अवस्था नाजुक छ । त्यसैले मलाई गाउँमै ठीक छ । गाउँले दाजुभाइ, दिदीबहिनी छन् । गाउँमा मेरो के छ र ? कसले पकाएर खान्छ ?”

कुनै दिन, कुनै समय, अनिश्चिततामै बाँचिरहँदा उनीहरूको भेट अधुरै भयो ।

बूढीको खबरले म गद्गद् भएँ । घरको ढोकामा भर्खरै पसेको छोरा शेखरले आमालाई बिरामी भएको खबर सुनेपछि मेरो मन झन् चिन्तित भयो । छोरा विदेश जाऊँ भन्थ्यो, तर आमालाई कसरी छोडेर जानू ?

यस्तै सोचाइमा म कुरेर बसेँ । उसका कलेजका साथीहरू अलग–अलग विद्यार्थी संगठनमा थिए । उनीहरू समय–समयमा घर जान्थे । कहिलेकाहीँ घरबाट मीठो कोसेली पनि आउँथ्यो । तर म आफूलाई निकै अभागी ठान्थेँ ।

एक दिन छोरा आएन । दिनभरि फोनमा “भोलि आउँछु” भन्दै टारिरह्यो । तर आज–भोलि गर्दै समय बित्दै गयो । उता बा–आमाको खुसीको सीमा नाघिसकेको थियो, यता छोराप्रतिको मेरो आशा अनपेक्षित रूपमा टुट्दै गयो ।

आमा–बाबुको मन छोराछोरीमा र छोराछोरीको मन आफ्नै संसारमा अल्झिँदै गयो ।

सफलता बीचमै चुँडियो ।

– मैतिदेवी, काठमाडौँ

--------------------------------------
.‍..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।

लघुकथा (अङ्क ३९ मा प्रकाशित)


"जमदहवाली ! कत छि तु गे ?” जमदहवालीको खोजी गर्दै सोनावतीले पिँढीको माटोको दियोमा तेल थपिन् । दशमीको साँझ कमला नदीको कछारमा झिझियाको ताल, ढोलको धुन र मेलाको कोलाहल एकैसाथ घन्किरहेको थियो ।

दुर्गाभवानीको थानअगाडिको दीप अचानक निभ्यो ।

सोनावतीको हात रोकियो । छातीभित्र चिसो सर्प सल्बलाएझैँ भयो । त्यत्तिकैमा बारीबाट हँसिया कम्मरमा सिउरेर जमदहवाली आइपुगिन् ।

“भरे मेलाबाट अबेर होला भनेर बाख्रालाई घाँस काट्दै थिएँ ।” यसो भन्दै सोनावतीले सात वर्षको छोरा र तीन वर्षकी छोरीको हात समातिन् । हरियो लहँगा, रातो सन्दुर र निधारको टीकाले उनको मुहार झन् उज्यालो देखिन्थ्यो ।

“पहिले भगवतीलाई ढोगौँ, अनि पिङ खेलौँला र जलेबी किनौँला ।”

दुवै बालबालिकालाई बीचमा पारेर उनीहरू मेलातिर लागे । मेलाको घुइँचो बाक्लिँदै गयो । ढोल थर्कियो । पिङ आकाश छोएर फर्कियो । धूप, जलेबी र पसिनाको गन्ध चारैतिर मिसियो ।

अचानक सोनावतीका हात रित्तो भएको थाहा पाएर चिच्याइन्‌;  “बाबु ! छोरी !”

उनको चीत्कारले मेला स्तब्ध भयो । जमदहवाली भिड चिर्दै दौडिइन् । मन्दिरपछाडिको पुरानो पाकरीमुनि पुग्दा उनका पाइला रोकिए– दुवै बालबालिका निश्चिन्त भएर माटाका गट्टा खेलिरहेका थिए ।

“आमा !” दुवै दौडेर जमदहवालीको काखमा आए । बच्चा बोकेर उनी चौतारीतिर फर्किइन् । सोनावती बरको रूखमुनि उभिएकी थिइन् ।

“हेर्, तेरा छोराछोरी सुरक्षित छन् !” सोनावती मुस्कुराइन् । बच्चाहरूको टाउकोमा हात राखिन् ।
स्पर्शमा न ताप थियो, न शरीरको भार–केवल शीतल हावा ।

“जमदहवाली, बच्चालाई सम्हाल्नु । म त निभेको त्यो दीप बाल्न भगवतीको शरणमा पुगिसकेँ ।”
एक झोक्का हावा चल्यो । सोनावतीको हरियो आकृति धूपको धुवाँझैँ मेलाको उज्यालोमा विलायो ।

जमदहवालीले काँप्दै बच्चाहरूलाई छातीमा टाँसिन् । त्यतिबेला मन्दिरतिरबाट फेरि अखण्ड दीप बल्यो ।

मेलाको भीडमा जलेबी र पिङको रौनक उस्तै थियो; तर जमदहवालीको आँखामा पहिलोपटक एउटी आमाको अनुपस्थितिमा पनि ममता कहिल्यै अनाथ हुँदैन भन्ने उज्यालो बलिरहेको थियो ।

– धनगढीमाई, सिरहा

--------------------------------------
.‍..‍.‍.‍साथ सहयोगको खाँचो
लघुकथा संसार र कविता संसार अनलाइन मासिक पत्रिकालाई
जीवित राख्नका लागि तपाईंको 
आर्थिक सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ ।